12 października - 23 listopada 2025
Międzynarodowy Festiwal Sztuk Dawnych im. Izabeli Branickiej 2025
15. edycja
Międzynarodowy Festiwal Sztuk Dawnych im. Izabeli Branickiej / Izabela Branicka International Festival of Early Arts jest szczególną platformą prezentacji kultury, sztuki i muzyki dawnej w nawiązaniu do świetności kulturalnej Wersalu Północy, jak zwano wyjątkową rezydencję białostocką Hetmana W.K. Jana Klemensa Branickiego i jego żony Izabeli Branickiej z Poniatowskich, siostry ostatniego Króla Polski. Przedsięwzięcie w swoim pierwotnym zamyśle miało charakter artystycznej rekonstrukcji różnych elementów hucznych obchodów Imienin Izabeli (19 XI). Od roku 2021 Festiwal rozpoczął funkcjonowanie w rozszerzonej formule, chcąc prezentować najciekawsze zjawiska w wykonawstwie szeroko pojętej muzyki dawnej od średniowiecza aż po wiek XIX. Festiwal Sztuk Dawnych poprzez realizację już 14 edycji, wpisał się na stałe w kalendarz ważnych imprez kulturalnych w Białymstoku.
PROGRAM FESTIWALU
12 X 2025 (Niedziela) godz. 19:00
"Muzyczna karawana z Turcji do Polski"
Aula Magna Pałacu Branickich w Białymstoku
Wykonawcy:
- Maria Pomianowska — kierownik artystyczny
- Żaneta Seweryn
- Anna Klimczyk
- Wassim Ibrahim
- Wojciech Lubertowicz
- Rodrigo Barata
- Shaheen Parvez
Opis wydarzenia:
Początki kontaktów polsko-tureckich sięgają XV wieku. Były one naznaczone okresami wojny, ale też długimi latami pokoju i wymianą handlowo-kulturową.
W wieku XVI stosunki polsko-tureckie były przeważnie pokojowe, a niekiedy wręcz przyjazne. Wtedy to do naszego kraju napływać zaczęła wiedza na temat sztuki, muzyki i obyczajów Bliskiego Wschodu.
Znaczną rolę w kontaktach Polski z Turcją odgrywali hetmani wielcy koronni. Jednym z nich był hetman Jan Klemens Branicki. Niezwykłym przejawem sympatii do kultury tureckiej było tworzenie i utrzymywanie w dawnej Rzeczpospolitej od czasów Jana III Sobieskiego orkiestr janczarskich. Od XVIII w. już wiele rodów magnackich zainteresowanych było sztuką i muzyką turecką, arabską i perską. Pośród nich: Czartoryscy, Radziwiłłowie, Potoccy, Krasińscy, Sanguszkowie. A trzeba pamiętać, że wiedzę na temat egzotycznych instrumentów orientalnych, które w efekcie dały początek większości instrumentów muzycznych Europy, już wiele wieków wcześniej rozpowszechniali wędrowni muzycy przybywający z Bliskiego Wschodu.
Nasz koncert to podróż w czasie i przestrzeni. Polska to kraj o burzliwej historii. W związku z usytuowaniem geograficznym poddana była silnym wpływom z Północy, Południa, Wschodu i Zachodu. To sprawiło, że możemy w dawnych polskich pieśniach i melodiach usłyszeć echo czasów gdy Turcy i Tatarzy podbijali Europę, przynosząc ze sobą rytmy, opowieści i melodie Bliskiego Wschodu. Koncert zaprezentuje muzykę otomańską. W muzycznej karawanie nie zabraknie melodii polskich, w których słychać echo skal i rytmów orientalnych.
Jak twierdzą naukowcy, muzyka Bliskiego Wschodu sięga swoimi korzeniami źródeł mezopotamskich. Jednym z ważnych elementów jej magii jest celebrowanie momentu tworzenia „na żywo”. Dlatego nie zabraknie podczas koncertu improwizacji. Takie właśnie podejście do muzyki do dnia dzisiejszego pielęgnują muzycy tureccy, perscy czy syryjscy. Improwizacja przenika się tam z graniem czy śpiewaniem utworów zakomponowanych. Koncerty przesycone kreacją „na żywo” potrafią poruszyć najgłębsze psychiczne warstwy człowieka. Mamy wrażenie, jakby powstawały dzieła piszące się nieustannie, ale za każdym razem nieco inaczej.
Karawana z Turcji do Polski jak dawna orkiestra janczarska zabierze ze sobą wiele orientalnych instrumentów, opowieści i emocji.
9 XI 2025 (Niedziela) godz.19:00
"Pieśni Rycerskie"
Aula Magna Pałacu Branickich w Białymstoku
Wykonawcy:
Starosielskie Bractwo Śpiewacze w składzie:
- Mariusz Perkowski – kierownictwo artystyczne, baryton, lira korbowa, viola da mano, gitara
- Emilia Perkowska – sopran
- Gabriela Perkowska – alt, cymbały
- Maciej Dziemiańczuk – tenor
- Krzysztof Frejtag – tenor
- Marcin Szaciłowski – II tenor
- Paweł Cichoński – II tenor
- Mariusz Truszkowski – baryton, gitara basowa
- Karol Komenda – bas
- Artur Mądry – bas
- Mateusz Januszczyk – bas, trąbka
- Łukasz Olechno – baryton, pozytyw, portatyw
- Wojciech Bronakowski – bas, instr. Perkusyjne
- Agnieszka Obst – Chwała – fidel
- Jan Kiernicki – lutnia
- Paulina Garlińska – viola da gamba:
Opis wydarzenia:
Pieśni rycerskie są ważną i niezwykle potrzebną częścią muzyki polskiej. Powstawały od średniowiecza i opisywały losy najważniejszych wydarzeń historycznych w sposób przystępny I zrozumiały dla Polaków. Rycerze polscy wygrywali, mierzyli się z porażką, ale nigdy się nie poddawali i zawsze walczyli. Polska mogła nazywać się przedmurzem chrześcijańskiej Europy i to dzięki rycerstwu polskiemu cywilizacja łacińska mogła przetrwać i się rozwijać. Podczas zaborów, Pieśni Rycerskie przypominały zaś o tym, czym jest Polska, jej piękno, kultura, a nade wszystko ludzie o prawych charakterach, dla których zawsze najważniejszy był „Bóg, Honor i Ojczyzna”. Kto wie, może i dzisiaj pokrzepią nasze.
Na program składa się 14 pieśni, które zostały zaaranżowane w sposób poinformowany historycznie, z wykorzystaniem instrumentów i stylistyk z dawnych epok. Śpiew monodyczny i wielogłosowy wybrzmiewa przy akompaniamencie lutni, liry korbowej, pozytywu, fletu, instrumentów perkusyjnych i innych instrumentów dawnych.
Program:
Bogurodzica trad.
Gaude Mater Polonia trad.
Wiedzcie panowie t. I m.: Tybald IV z Szampanii (1201-1253), tłum. Jacek Kowalski
Pieśni Kallijopy Słowieńskiej
t.: Stanisław Grochowski (1542-1612)
m.: Krzysztof Klabon (1550-1616)
Na teraźniejsze pod Byczyną zwycięstwo. Pieśń I
Na teraźniejsze pod Byczyną zwycięstwo. Pieśń II
Na teraźniejsze pod Byczyną zwycięstwo. Pieśń III
Na teraźniejsze pod Byczyną zwycięstwo. Pieśń IV
Na teraźniejsze pod Byczyną zwycięstwo Hetmanowi Koronnemu. Pieśń V
Na teraźniejsze pod Byczyną zwycięstwo temuż Hetmanowi Koronnemu. Pieśń VI
Pieśń nowa, o szczęśliwej potrzebie pod Byczyną t. Joachim Bielski (1540-1599)
Pieśń o żołnierzu tułaczu wg. Aleksandra Wielhorskiego
Duma rycerska Adam Czahrowski (1565-1599)
Duma o Stanisławie Żółkiewskim t. Julian Ursyn Niemcewicz (1758-1841) m. Konstancja Narbutt (1760-1827)
Pieśń konfederatów barskich – Stawam na placu
Marsz konfederatów barskich
Pieśń o pomoc Koronie polskiej w czasie wojny
Pieśń na uroczystości w Horodle m. Adam Hallmann
Koło rycerskie m. Odpust Zupełny t. trad
16 XI 2025 (Niedziela) godz. 19:00
Pianoforte vs Klawesyn – koncert na historycznych instrumentach klawiszowych
Aula Magna Pałacu Branickich w Białymstoku
Wykonawcy:
- Katarzyna Drogosz (pianoforte),
- Krzysztof Garstka (klawesyn/dyrygent)
- Zespół Instrumentów Dawnych Polskiej Opery Królewskiej Capella Regia Polona, w składzie:
Michał Piotrowski (koncertmistrz)
Marta Korbel (z-ca koncertmistrza)
Kacper Szpot (I skrzypce)
Kamila Guz, Małgorzata Góraj, Szymon Strzelczyk (II skrzypce)
Katarzyna Drogosz (pianoforte)
Natalia Reichert (altówka)
Bernadetta Wieczerzyńska (wiolonczela)
Grzegorz Zimak (kontrabas)
Krzysztof Garstka (klawesyn)
Olga Musiał-Kurzawska, Zofia Piasecka (flety traverso)
Dominika Stencel (I waltornia)
Marek Kuc (II waltornia)
Opis wydarzenia:
Koncert „Pianoforte vs Klawesyn” to wyjątkowe spotkanie z muzyką XVIII wieku w wykonaniu znakomitych artystów specjalizujących się w interpretacji na historycznych instrumentach klawiszowych. Na scenie wystąpi Katarzyna Drogosz przy fortepianie historycznym oraz Capella Regia Polona – Zespół Instrumentów Dawnych Polskiej Opery Królewskiej pod kierunkiem Krzysztofa Garstki, który poprowadzi orkiestrę od klawesynu.
Program wieczoru ukazuje fascynującą ewolucję stylu galant i wczesnego klasycyzmu, prezentując utwory mistrzów epoki – Jana Chrystiana i Carla Philippa Emanuela Bacha oraz młodego Wolfganga Amadeusza Mozarta. Zestawia również brzmienia dwóch instrumentów historycznych — klawesynu i pianoforte. Koncert otworzy Koncert f-moll J. Ch. Bacha, pełen elegancji i wirtuozerii, ukazujący klawesyn w roli instrumentu solowego. Następnie zabrzmi ekspresyjna Sinfonia h-moll C. Ph. E. Bacha, w której dramatyzm i subtelność współistnieją w harmonijnym dialogu. Kolejnym punktem programu będzie Koncert D-dur KV 107 Mozarta, inspirowany twórczością Jana Chrystiana Bacha i oddający ducha młodzieńczego klasycyzmu. W dalszej części usłyszymy kolejną sinfonię Carla Philippa Emanuela Bacha – tym razem w tonacji B-dur, charakteryzującą się niezwykłą lekkością i finezją. Punktem kulminacyjnym wieczoru stanie się rzadko wykonywany Koncert Es-dur Wq. 47 na klawesyn, pianoforte i orkiestrę, który pozwoli usłyszeć dialog dwóch historycznych instrumentów w pełnej blasku formie koncertowej.
„Pianoforte vs Klawesyn” to nie tylko pojedynek brzmień, lecz także fascynująca podróż w czasie, ukazująca bogactwo i różnorodność muzyki XVIII wieku. Ten koncert będzie prawdziwą gratką dla miłośników muzyki dawnej i wyjątkowym doświadczeniem dla wszystkich, którzy pragną usłyszeć jej oryginalne brzmienie.
Program:
J. Ch. Bach – Koncert na klawesyn i orkiestrę f-moll, W. C73 –
Allegro di molto | Andante | Prestissimo
C. Ph. E. Bach – Sinfonia h-moll, Wq. 182/5 – Allegretto | Larghetto | Presto
W. A. Mozart – Koncert na pianoforte i orkiestrę D-dur, KV. 107 (na podstawie koncertu J. Ch. Bacha) – Allegro | Andante | Tempo di Minuetto
C. Ph. E. Bach – Sinfonia B-dur, Wq. 182/2 – Allegro di molto | Poco adagio | Presto
C. Ph. E. Bach – Koncert na klawesyn, pianoforte I orkiestrę Es-dur, Wq. 47 – Allegro di molto | Larghetto | Presto
23 XI 2025 (Niedziela) godz. 19:00
Muzyka Wojny i Pokoju: Marsze i hejnały hetmańskie
Aula Magna Pałacu Branickich w Białymstoku
Wykonawcy:
Tubicinatores Gedanenses w składzie:
- Paweł Hulisz — Trąbka barokowa, kierownictwo artystyczne
- Ostap Popovych — Trąbka barokowa
- Konrad Krajewski — Trąbka barokowa
- Filip Pysz — Trąbka barokowa
- Paweł Szewczyk — Kotły, bęben
Opis wydarzenia:
Muzyka wojny i pokoju to wyjątkowy program koncertowy na naturalne trąbki I kotły, wykonywany przez zespół Tubicinatores Gedanenses. Repertuar oparty jest na muzyce XVII i XVIII wieku z europejskich dworów królewskich i stanowi historycznie poinformowaną próbę rekonstrukcji muzyki parad wojskowych (Ordnungsmusik), opartej częściowo na oryginalnych źródłach z archiwów garnizonu gdańskiego. Podczas bitew trębacze tworzyli zwykle zespoły złożone z trzech lub czterech muzyków, którym towarzyszyli kotliści. Oprócz wykonywania ściśle określonych sygnałów i komend wojskowych prezentowali również utwory ceremonialne, znane pod różnymi historycznymi nazwami: Aufzug, Abtrupp, Sonnade, Sennet, Serssemeda, Entrade, Intrade, Tocceda, Toccata, Tucket, Tuck, Tuoche czy Tusch.
W programie koncertu znalazły się kompozycje związane zarówno z wojną, jak i czasem pokoju, a także muzyka sakralna i ceremonialna wykonywana podczas uroczystości dworskich i miejskich w Gdańsku i na dworach europejskich
Program:
1. Girolamo Fantini – L’Imperiale
2. Anonymus – Tabulatura vietoris saeculi XVII wiek
Nr 309
Nr 310
Nr 319 Z cleho srdcze sweho
Nr 320 Rano stawagice welicy y maly
3. Anonim – Osiem pruskich marszów kawaleryjskich z XVIII wieku – wybór
4. Johann Ernst Altenburg – Morgensegen
5. Martin Luther – Herr Gott, dich loben wir, oprac. Paweł Hulisz
6. Carl Philipp Emanuel Bach – Marcia für die Arche, H. 621, Wq. 188
7. Anonim – Der alte Dessauer
8. Anonim – Marche des Volontiers de Saxe
9. Johann Valentin Meder – Sonata di battalia – fragmenty z IV aktu opery – ‘Die beständige
Argenia’ – oprac. Paweł Hulisz
10. Marcin Luter – Komm heiliger Geist, herre Gott, oprac. Paweł Hulisz