O festiwalu

Międzynarodowy
Festiwal Sztuk Dawnych

im. Izabeli Branickiej

Czym jest Międzynarodowy Festiwal Sztuk Dawnych?
Międzynarodowy Festiwal Sztuk Dawnych im. Izabeli Branickiej (wcześniej Festiwal Sztuk Dawnych – „Imieniny Izabeli Branickiej”) jest platformą prezentacji różnorodnych form artystycznych związanych z kulturą XVIII wieku. Założeniem festiwalu jest jak najwierniejsze przedstawienie dzieł z tego okresu, uwzględniając zarówno charakterystykę wykonawczą (wykonawstwo historyczno – poinformowane, wykorzystujące dawne techniki i kopie instrumentów historycznych), jak i dawne obyczaje oraz kontekst powstania dzieła. Program Festiwalu stanowią wydarzenia o bardzo różnorodnym charakterze: poczynając od zwiedzania zabytków naszego miasta, poprzez koncerty kameralne poprzedzone „gawędą” historyczną, koncerty rekonstrukcyjne i oratoryjne, na spektaklach operowych i baletowych kończąc. W celu zapewnienia najwyższego poziomu artystycznego prezentacji organizatorzy festiwalu współpracują z artystami specjalizującymi się w sztukach dawnych, zarówno z kraju, jak i zagranicy.
W dotychczasowych edycjach Festiwalu wzięło udział łącznie ponad 8000 widzów, 600 artystów, którzy przygotowali i wykonali około 40 wydarzeń m.in.: 7 koncertów oratoryjnych, 7 spektakli tanecznych, 3 spektakle operowe w tym dwa prawykonania, 2 koncerty operowe, 5 opraw muzycznych Mszy Świętej i aż 12 wieczorów historycznych połączonych z gawędą o Izabeli Branickiej i recitalem.
Wysoki poziom artystyczny, jak i bogaty program prezentacji realizowanych w ramach Festiwalu sprawia, iż jest to jedyne tego typu przedsięwzięcie na tzw. „ścianie wschodniej”.

 

Idea
Białystok, pomimo rosnącej liczby inicjatyw z zakresu kultury, jeszcze kilka lat temu nie posiadał znaczącego wydarzenia o wysokiej randze artystycznej poświęconego upamiętnieniu Izabeli (Elżbiety) Branickiej z domu Poniatowskiej, największego w historii naszego miasta mecenasa kultury i dobroczyńcy, której mecenat sprawił, iż stolica Podlasia stała się znaczącym ośrodkiem muzycznym i kulturalnym w skali całego kraju. Jednym z głównych założeń Festiwalu jest popularyzacja wiedzy na temat tego fragmentu dziejów naszego miasta, dzięki czemu wzbogaca on dotychczasowe postrzeganie historii Białegostoku. Przedstawiając go jako ośrodek o ważnych dokonaniach na gruncie życia kulturalnego I Rzeczpospolitej, przedsięwzięcie pozytywnie wpływa na kształtowanie świadomości historycznej i tożsamości jego mieszkańców. Festiwal poprzez organizację większości wydarzeń w Pałacu Branickich przybliża współczesnym kulturę i sztukę czasu powstania Polskiego Wersalu – najpiękniejszego zespołu pałacowo – ogrodowego w tej części Europy.

 

Nowy zasięg
W ramach dotychczasowych ośmiu edycji Festiwalu mieliśmy przyjemność gościć wspaniałych artystów muzyków i tancerzy specjalizujących się w wykonawstwie historycznym. Pragnąc zapewnić naszej publiczności prezentacje o jak najwyższym poziomie wykonawczym i najbardziej różnorodnym programie, z biegiem czasu do polskich wykonawców z całego kraju dołączyli również artyści zagraniczni. Intensywnie rozwijająca się współpraca międzynarodowa i łączące się z nią nowe perspektywy rozwoju wydarzenia, stały się impulsem do zmiany dotychczasowej nazwy festiwalu z Festiwalu Sztuk Dawnych „Imieniny Izabeli Branickiej” na Międzynarodowy Festiwal Sztuk Dawnych im. Izabeli Branickiej.

 

Nowa formuła
Przez ostatnie osiem lat, głównym obszarem artystycznych prezentacji była muzyka, taniec i obyczaje XVIII w., czyli z czasów najbliższych Izabeli Branickiej. Choć tychże elementów z pewnością nie zabraknie w programie Festiwalu, pragniemy rozszerzyć jego ofertę eksplorując jeszcze intensywniej „sztuki dawne”. Stąd też pojawią się wykonania dzieł epok wcześniejszych, jak i późniejszych w interpretacji specjalizujących się w tym zakresie zespołów instrumentalnych i wokalnych. Tego typu program pragniemy zaprezentować już w ramach edycji 2022.
Zarysowany powyżej rozwój to wynik naszej obserwacji tendencji światowych, które wskazują na renesans wykonawstwa historycznego, obejmującego coraz to nowe obszary, sięgając zarówno głęboko wstecz – do czasów średniowiecza, jak i coraz bliżej czasów współczesnych, by wspomnieć tu o ostatnich polskich wykonaniach muzyki Stanisława Moniuszki na instrumentach historycznych. Nowe spojrzenie na znane już utwory spotyka się z niezwykle żywym zainteresowaniem publiczności zarówno w Polsce, jak i za granicą

 

Nasz cel
Nowa, rozszerzona formuła Festiwalu pozwala nam odpowiedzieć na nowe wyzwania, jakie stawiają zarówno odbiorcy, jak i ogólne kierunki obecne w kulturze światowej. Naszym celem jest bowiem stworzenie wydarzenia artystycznego o ofercie skierowanej nie tylko do mieszkańców Podlasia, ale i regionu stając się atrakcją przyciągającą melomanów z całej Polski, jak i „bliskiej” zagranicy (Litwa, Białoruś).

 

Nasze doświadczenie
Fundacja Pro Anima prowadzi działalność od 2010 roku, a misją Fundacji jest ożywianie i inspirowanie działań z dziedziny kultury i edukacji, które mają na celu wzrost aktywności kulturalnej i społecznej zarówno odbiorców jak i twórców kultury związanych z regionem północnowschodnim Polski. Na realizacje celów statutowych Fundacja pozyskuje środki w ramach otwartych konkursów ofert z zakresu kultury (MKiDN, Miasto Białystok, Urząd Marszałkowski oraz inne JST) a także realizuje projekty prospołeczne (FIO, ASOS, POKL, RPOWP). W zakresie działań kulturalnych realizujemy głównie imprezy o wysokiej randze artystycznej takie jak Festiwal Sztuk Dawnych – Imieniny Izabeli Branickiej (od 2011 roku) oraz Cykl Koncertów Muzyka Mistrzów Baroku (od 2010 roku) prezentujących twórczość największych kompozytorów epoki baroku, odbywających się zazwyczaj w Sali Balowej Pałacu Branickich w Białymstoku.
W ostatnich latach realizowaliśmy także nowatorskie projekty łączące muzykę dawną z tańcem współczesnym oraz inscenizacją sceniczną: Wenus i Adonis (2013) a także w ramach Festiwalu Wschodu Kultury – Inny Wymiar w Białymstoku na zlecenie Narodowego Centrum Kultury widowisko plenerowe The Fairy Queen H. Purcell’a (2014) oraz Spektakl taneczny do muzyki J.B. Lully’ego PUPILE w 2018 roku. W koncertach udział biorą zarówno muzycy białostoccy, jak i specjalizujący się w wykonawstwie muzyki tego okresu muzycy z całej Polski i zagranicy co spowodowało, iż Białystok na przestrzeni ostatnich lat stał się cenionym ośrodkiem kulturalnym, znanym z wykonawstwa Muzyki Dawnej. Dotychczas zorganizowaliśmy kilkadziesiąt koncertów o wartości ponad 3 mln. zł.